Selecteer een pagina

Licht vissen in de branding

Het is een fascinerend beest, de Noordzee. Ik kom er graag. Liefst op koude grijze dagen, als ik haast alleen over het strand kan sjokken. Het oude lijf voort gegeseld door een striemende noordwester. Schurend zand dat zich ophoopt in versleten wandelschoenen. Ik verdwaal er vaak in overpeinzingen. Diepzinnige gedachten over het leven en de naderende dood. Over de kracht en schoonheid van fotografie. Over wat er die avond in godsnaam weer op tafel moet komen.

Oostduinkerke (02-2019) © Geert Huysman DOWNLOAD

Oostduinkerke (07-2019) © Geert Huysman DOWNLOAD

De grens waarop ik me hier bevind, die onverbiddelijke scheidingslijn tussen puur natuur en het echte leven, is zowel fysiek als esthetisch. Achter mij de bakstenen, de uitlaatgassen, de frietkoten en het gekrakeel van het vaderland. Voor mij de wijdse schoonheid van het onbekende, dat zich bedrieglijk zachtjes neerwerpt aan mijn voeten. Opnieuw en opnieuw.

Ze houdt van stilte, de zee. Geluid draagt nooit ver hier. Ze slorpt het op, zuigt het weg tot er maar weinig meer overblijft dan een gefluisterd gerucht. Ik zwoeg door het zand in een cocon van gedempte tonen. Niets, tenzij een sporadische golfslag, overstemt het volume van mijn gedachten.

Mijn expedities zijn de eentonigheid zelve. De ene dag ga ik naar links, de volgende naar rechts.  Het is zowat de enige beslissing die ik hier moet nemen. (En wat er die avond op tafel moet komen. Dat ook, natuurlijk.) Vaak bepaalt de windrichting mijn keuze. Vertrekken met wind tegen. Je laten terugvoeren op de zeebries. Het klinkt bijna poëtisch.

Oostduinkerke (10-2019) © Geert Huysman DOWNLOAD

Niets, behalve misschien een koppige golfbreker, is hier voor altijd. Het strand vandaag is nooit het strand van morgen. Golfslag na golfslag wordt het gekneed, aangevreten en gemetamorfoseerd. Elke dag wandel ik door een nieuw landschap, soms grijs en schraal,  soms badend in schitterend blauw en groen.

Zelfs de gebouwen op de zeedijk verkeren in een constante staat van transformatie. Het duizelingwekkende tempo waarmee hijskranen en stellingen verschijnen en verdwijnen, wordt enkel onderbroken door die vreemde natuurwet die bouwverlof heet. Bewoners spoelen af en aan volgens het dictaat van de schoolvakanties en het weer.

Alleen de seizoenen zijn in steen gebeiteld. Hoogseizoen. Laagseizoen. Ingedijkt tot twee op bevel van de machtige lobby van immer ontevredenen. Terwijl het ene overvloeit in het andere, op en neer, op en neer, en ik hardnekkig door het zand blijf ploeteren, camera in de aanslag, altijd op zoek naar dat louterende licht, is het beest in stilte aan zijn opmars begonnen.

Niemand die er voorlopig wakkert lijkt van te liggen. De geur van gebakken wafels blijft vrolijk over de zeedijk zweven, de blonde Leffe wordt nog altijd in overvloed getapt. Maar het probleem valt niet langer te ontkennen.

De Noordzee komt dichterbij. Millimeter voor tergend langzame millimeter.

Oostduinkerke (01-2019) © Geert Huysman DOWNLOAD

Enkele jaren geleden kochten mijn vrouw en ik een klein appartementje in Oostduinkerke. Echt diep hadden we daar niet over nagedacht. We deden het zomaar, omdat het ons een leuk idee leek. We kwamen hier al jaren, af en toe. Eerst met de kinderen, later gewoon met ons tweetjes. Bovendien konden we dat slaperige badplaatsje in de Westhoek best wel appreciëren. Waarom niet, zeiden we tegen elkaar. Vastgoed is toch altijd een goede investering? Dus stapten we het immokantoor binnen en lieten onszelf upgraden tot tweedeverblijver.  Proficiat, meneer en mevrouw, zei de makelaar. Champagne!  En we toostten met een glas goedkope Cava. Wist ik veel dat ik een beslissing had genomen die mijn werk voorgoed zou veranderen.

Het zit zo: ik ontdekte het licht van de Noordzee.

Oostduinkerke (11-2005) © Geert Huysman

Ik was nooit een fotograaf die lyrisch werd van licht. Ik kende en herkende de kwaliteiten ervan, dat wel. En ik deed mijn verdomde best om er optimaal gebruik van te maken. Maar meer dan een glijmiddel om de gebeurtenissen van het moment vast te leggen was het niet.

Tot ik aan mijn links-rechts-tochten over het strand begon en licht van instrument plots een onderwerp werdEn het onderwerp een obsessie.

Het gebeurde haast ongemerkt, over een periode van vele maanden. Hoe meer ik naar hier kwam, hoe meer de accenten in mijn werk verschoven.

Van mens naar open ruimte.
Van beweging naar stilstand.
Van moment naar licht.

Oostduinkerke (12-2018) © Geert Huysman DOWNLOAD

Ik kan het nauwelijks in woorden vatten, het Noordzeelicht. Nu weer teleurstellend plat en banaal,  dan weer van een verpletterende intensiteit. Soms kleurt het de zee grijs, soms adembenemend blauw of groen. Hoog boven het water, op een canvas van cirrus en nimbus, maakt het wilde schetsen in schakeringen van oranje, cyaan en magenta.

Ik werd een lichtvisser in de branding. De kustlijn tussen Nieuwpoort en De Panne mijn gids. Ik volg ze in al haar beweeglijkheid, nu eens ver weg, haast onbereikbaar, dan weer dichtbij, met nauwelijks nog ruimte tussen golfslag en duinen, altijd de blik naar de zee gericht, altijd op zoek naar dat ongrijpbare licht.

Ik word zelden teleurgesteld.

Koksijde (10-2016) © Geert Huysman DOWNLOAD

Oostduinkerke (04-2019) © Geert Huysman

En dan  was er  ineens dit: het  besef dat die kustlijn niet voor eeuwig is. Dat ze zich steeds minder laat kluisteren tussen de uiterste grenzen van eb en vloed. Dat, als gevolg van de klimaatopwarming, het zeeniveau ook in Vlaanderen onherroepelijk stijgt.

Het idee was niet nieuw, zat waarschijnlijk altijd wel ergens in mijn achterhoofd opgeslagen, maar onlangs drong het zich brutaal naar de voorgrond, vraag me niet waarom. Dit wassende water, het onderwerp waarop ik de voorbije jaren mijn camera heb gericht, is niet meer te stuiten.

De gedachte laat me niet meer los.

Oostduinkerke (12-2017) © Geert Huysman

De tweedeverblijvers die in estaminet De Verbeeelding van hun dagelijkse koffie genieten, verzekeren me dat ik er niet wakker moet van liggen. “Het zal onze tijd wel duren.”

Ze hebben gelijk. Het ziet er de komende jaren niet naar uit dat we hier in Oostduinkerke natte voeten zullen overhouden aan een wandeling over de Zeedijk. Even zeker echter is de wetenschap dat de zee dichterbij komt, en dat onze kustlijn er tegen het einde van de eeuw anders zal uitzien. Hoe  anders weet voorlopig niemand.

Maar zij die inzetten op het status quo, vergissen zich. De kust zoals we die vandaag kennen hoort binnen enkele generaties waarschijnlijk voorgoed tot het verleden.

Daarom zeg ik nu reeds vaarwel. Anno 2020 stap ik de volledige Vlaamse kustlijn af, van Het Zwin tot De Panne. Ziehier mijn afscheidsbrief aan een regio die ongemerkt aan haar zwanenzang is begonnen.

Tekst & foto’s:
Geert Huysman

error: Content is protected !!